Onassis Dance Days

Σε μια εμπειρία μεταμόρφωσης, εκεί όπου η οικειότητα συναντά το παράδοξο, εκεί όπου το σώμα θυμάται, ξεχνά και επινοεί νέες συγγένειες, μάς προσκαλεί το φεστιβάλ σύγχρονου χορού- Onassis Dance Days (ODD). Η φετινή διοργάνωση που θα πραγματοποιηθεί από τις 5 έως τις 8 Φεβρουαρίου σε όλες τις σκηνές της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, φιλοξενεί καθιερωμένους δημιουργούς και ανερχόμενα ταλέντα της διεθνούς και εγχώριας χορευτικής σκηνής που εστιάζουν στο «οικείο και το ανοίκειο», στις έννοιες της καταγωγής, της οικογένειας, των γνωστών, των αγνώστων όσο και των εκλεκτικών συγγενειών.

Οι επιμελητές του φεστιβάλ, Βάσω Βασιλάτου, Ιλειάνα Δημάδη και Κωνσταντίνος Τζάθας μίλησαν στο Αθηναϊκό - Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων για τη θεματική της «οικογένειας σε έναν κόσμο ρευστών δεσμών» που διατρέχει τη φετινή διοργάνωση, για τον σύγχρονο χορό ως «πεδίο ελευθερίας και καλλιτεχνικής έρευνας» και για το φεστιβάλ που μέσα στα 12 χρόνια ύπαρξης του έχει εξελιχθεί σε μία «πλατφόρμα εξωστρέφειας, εκκολαπτήριο νέων τάσεων και ανοιχτού διαλόγου μεταξύ καλλιτεχνών, κοινού και επαγγελματιών του χώρου».

Μια παράξενη και απρόβλεπτη οικογένεια

Η φετινή διοργάνωση φιλοξενεί τέσσερις παραγωγές και μία βιντεοεγκατάσταση που θυμίζουν μία παράξενη, τρυφερή και απρόβλεπτη οικογένεια: από την πολυπρόσωπη τελετουργική έκσταση του «NÔT» της Marlene Monteiro Freitas μέχρι τις προσωπικές, αυτοεθνογραφικές σόλο εξομολογήσεις των «FÁE» του Ευθύμιου Μοσχόπουλου και «(REST ΙΝ) BLUE» της Κατερίνας Φώτη, και από την ωδή στη θηλυκότητα του «ODE» της Έλενας Αντωνίου μέχρι τις μετασαμανικές Αμαζόνες στο «Tectonic Riders» της Έφης Γούση.

Τα πέντε έργα αναζητούν τις ρωγμές, τα αποτυπώματα και τα υποσυνείδητα ίχνη της οικογένειας, είτε βιολογικής είτε επινοημένης, καθώς και των τόπων καταγωγής, πραγματικών όσο και φανταστικών. «Όπως κάθε χρόνο, μετά από ζυμώσεις με την καλλιτεχνική διευθύντρια του Ιδρύματος Ωνάση, Αφροδίτη Παναγιωτάκου, καταλήγουμε στους θεματικούς άξονες που κινείται όλος ο προγραμματισμός της Στέγης. Το Onassis Dance Days ακολουθεί τη φετινή θεματική της οικογένειας, αυτής που γεννιόμαστε, αυτής που επιλέγουμε, με τα θαύματα και τραύματά της» εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Βάσω Βασιλάτου.

«Έτσι επιλέξαμε την Κατερίνα Φώτη με το “ (REST IN) BLUE”και τον Ευθύμη Μοσχόπουλου με το “ FÁE” που έκαναν πέρυσι την έρευνά τους στο Onassis AiR και κατέληξαν στα έργα που θα δούμε που εκκινούν από την καθημερινή ζωή ενός σπιτιού, μιας οικογένειας για να εκφράσουν τελικά τις αγωνίες ολόκληρων γενεών, καθώς η οικογενειακή ιστορία, η αυτοεθνογραφία τους, γίνεται μια συλλογική εμπειρία. Τέτοια εμπειρία είναι και το έργο της Έλενας Αντωνίου “ ODE” που αντιτίθεται στις ιεραρχίες και τους ρόλους που δίνονται στις γυναίκες στην οικογένεια αλλά και στην κοινωνία και επιζητά τη συνύπαρξη ως μια μορφή διεκδίκησης. Για τη δύναμη που δείχνει μια γυναίκα, μέσα από μια τελετουργία που στήνουν οι σύγχρονες αμαζόνες της, ζωντανεύοντας τη νεκρή φύση, μιλάει και η βιντεοεγκατάσταση της Έφης Γούση “ Tectonic Riders” που πρωτοπαρουσιάστηκε στα Plasmata 3 στο Πεδίον του Άρεως και εντάξαμε στο φεστιβάλ» προσθέτει.

Όπως κάθε χρόνο, τα ελληνικά έργα πλαισιώνονται από μία μεγάλη παραγωγή ενός γνωστού καλλιτέχνη από το εξωτερικό. «Φέτος έρχεται η διεθνής συμπαραγωγή της Στέγης,“ NÔT” της Πορτογαλίδας Marlene Monteiro Freitas, για να μας ψιθυρίσει αλλά και να μας ουρλιάξει τους εφιάλτες και τα όνειρα μιας νύχτας που περιέχει άλλες χίλιες νύχτες και μιλάει με τρόπο γκροτέσκο και οργιώδη για τη βία, την επιβίωση, για τις σύγχρονες Σεχραζάντ που μέσα από την αταξία χαράσσουν ένα μονοπάτι προς μια νέα τάξη που λαχταρά την ελευθερία μέσα στην οικογένεια και την κοινωνία, αλλά και την πολυπόθητη ειρήνη σε έναν κόσμο που παραλύει από τη βία και τον τρόμο» αναφέρει η Βάσω Βασιλάτου.

Η παράσταση που άνοιξε το Φεστιβάλ της Αβινιόν το 2025 και συζητήθηκε όσο λίγες, συνιστά έναν παράδοξο ύμνο υπέρ της ελευθερίας που δεν επιδιώκει να εξηγήσει, παρά μόνο να χαράξει εντυπώσεις μέσα από θραύσματα - όπως και τα όνειρα.

Σημείο επιστροφής που χωράει την αβεβαιότητα και τον πειραματισμό

Σχετικά με την επιλογή των συμμετοχών, ο Κωνσταντίνος Τζάθας επισημαίνει πως πέρα από τις απευθείας αναθέσεις, όλα ξεκινούν από το Open Call του Onassis AiR. «Οι δημιουργοί μπαίνουν σε residency για μεγάλο διάστημα, δουλεύουν την ιδέα τους με mentoring, δοκιμές, μικρές παρουσιάσεις, και ετοιμάζουν το έργο για τη σκηνή. Το επόμενο βήμα είναι η παρουσίασή του στο Onassis Dance Days, μέσα σε ένα φεστιβαλικό περιβάλλον που τοποθετεί τη δουλειά δίπλα σε άλλες φωνές και ανοίγει τον διάλογο με το κοινό αλλά και πολλούς επαγγελματίες του χώρου».

Μάλιστα για τους περισσότερους καλλιτέχνες, το ODD αποτελεί το σημείο εκκίνησης που τους δίνει την ώθηση προκειμένου να ταξιδέψουν στη συνέχεια στο εξωτερικό. «Κάθε χρόνο καλούμε περισσότερους από 65 καλλιτεχνικούς διευθυντές και programmers από όλον τον κόσμο, οργανώνουμε συναντήσεις και σύντομα pitches από τους καλλιτέχνες. Το ODD λειτουργεί ως σημείο συνάντησης: οι επαγγελματίες βλέπουν το έργο ζωντανά, γνωρίζουν τον δημιουργό, και οργανώνουν συγκεκριμένα επόμενα βήματα, εάν μια παραγωγή τους ενδιαφέρει. Σε κάποιες περιπτώσεις υπάρχει και η δυνατότητα υποστήριξης της περιοδείας του καλλιτέχνη μέσω του Onassis Touring Program, τόσο σε τεχνικό όσο και σε οικονομικό επίπεδο. Οι παραγωγές του ODD τα τελευταία 12 χρόνια έχουν ήδη περιοδεύσει σε πάνω από 80 ευρωπαϊκές πόλεις και σε δεκάδες πόλεις εκτός Ευρώπης, από την Μπογκοτά μέχρι το Χονγκ Κονγκ και τη Νέα Υόρκη» σημειώνει ο Κ. Τζάθας.

Από το ξεκίνημά του, το ODD αντιμετωπίζει τον σύγχρονο χορό ως πεδίο ελευθερίας και καλλιτεχνικής έρευνας. «Αυτό που μας έμαθαν αυτά τα δώδεκα χρόνια του φεστιβάλ χορού της Στέγης είναι ότι ο σύγχρονος χορός στην Ελλάδα δεν χρειάζεται ένα φεστιβάλ που να τον “ ορίζει”, αλλά έναν χώρο που να τον εμπιστεύεται» τονίζει η Ιλειάνα Δημάδη . «Γι’ αυτό και η στήριξη των χορογράφων ξεκινά πολύ πριν φτάσουμε στην πρεμιέρα των έργων τους: με residencies έρευνας και ανάπτυξης στο Onassis AiR, αλλά και με field trips στο εξωτερικό, που τους φέρνουν σε επαφή με άλλους φορείς και ανοίγουν ουσιαστικές δυνατότητες δικτύωσης και συμπαραγωγών. Με τον καιρό, το φεστιβάλ έπαψε να είναι απλώς ένας τόπος παρουσίασης και έγινε σημείο επιστροφής. Δημιουργοί ξαναγύρισαν με νέες ανάγκες και ρίσκα, σε άλλα στάδια της δουλειάς τους, γιατί ήξεραν ότι εδώ μπορούν να δουλέψουν με ελευθερία και εμπιστοσύνη. Καταλάβαμε πόσο σημαντικό είναι να υπάρχει ένα πλαίσιο που να χωράει την αβεβαιότητα και τον πειραματισμό» συμπληρώνει .

Μια γιορτή για το κοινό

Μέσα στα χρόνια, όπως παραδέχεται η Ιλειάνα Δημάδη, είδαμε τη διοργάνωση να εξελίσσεται από ένα φεστιβάλ παρουσίασης έργων σε έναν χώρο συνάντησης: ανάμεσα σε διαφορετικές γενιές χορογράφων, σε καλλιτέχνες από διαφορετικά πεδία -εικαστικούς, μουσικούς, digital artists- , σε τοπικές και διεθνείς πρακτικές.

«Κοιτάζοντας προς το μέλλον, θέλουμε το ODD να αποκτήσει περισσότερο χρόνο και χώρο: να μεγαλώσει σε διάρκεια, όχι δηλαδή μόνο 3-4 ημέρες, ώστε τα έργα να “ αναπνέουν”, να μπορεί να φιλοξενεί περισσότερες παραγωγές και ανοιχτές διαδικασίες -ένα συλλογικό χορό με το κοινό, μια σειρά από open studios- και όχι μόνο τελικές παρουσιάσεις. Το ODD είναι πολλά περισσότερα για μας από ένα φεστιβάλ: είναι ταυτόχρονα μια πλατφόρμα εξωστρέφειας, εκκολαπτήριο νέων τάσεων, διεθνές showcase για το σύγχρονο ελληνικό χορό, ετήσιο momentum της διεθνούς χορευτικής σκηνής και -θέλουμε να πιστεύουμε- μια γιορτή για το κοινό» καταλήγει