Στέλιος Καζαντζίδης: Η ανατομία μιας φωνής

Το φαινόμενο Στέλιος Καζαντζίδης είναι μοναδικό στη λεκάνη της Ανατολικής Μεσογείου όπου δεν έλειψαν ποτέ οι μεγάλες φωνές. Βαρυτονοτενόρος με σπάνιες δυνατότητες ο Στέλιος είναι μια ερμηνευτική ιδιοφυία συνώνυμη με αυτό που λέμε σήμερα κλασικό λαϊκό τραγούδι.

Οι μουσικές καταβολές του Καζαντζίδη δεν περιορίζονται στο αστικό λαϊκό τραγούδι.Ο ίδιος άλλωστε είχε ομολογήσει πως επηρεάστηκε βαθιά από καλλιτέχνες της απέναντι όχθης - Γούναρη, Πολυμέρη, Μαρούδα. Υπάρχει βέβαια μια ομφαλική σχέση με τους ύστερους ρεμπέτες και κυρίως με τον Πρόδρομο Τσαουσάκη αλλά και μια συνεχής επιρροή από την βαθιά Ανατολή με τραγουδιστές που αλίευε κανείς στα μεταπολεμικά χρόνια μέσα από τα βραχέα κύματα του ραδιοφώνου.

Όσον αφορά τις εγγενείς ιδιότητες της φωνής του Καζαντζίδη δεν μπορεί κανείς να μην θαυμάσει τον ομοιογενή όγκο σε όλη την έκτασή της. Ενδεικτικό αυτού του όγκου είναι ότι ακόμα και όταν ο Στέλιος βάζει... λίγη μύτη σε φωνήεντα όπως το ιώτα για λόγους ερμηνείας, η φωνή του δεν στενεύει καθόλου. Ένα άλλο εντυπωσιακό στοιχείο είναι η στραγαλάτη άρθρωσή του, που ομορφαίνει το αποτέλεσμα. Εξίσου εντυπωσιακό είναι και το κούρδισμα του Καζαντζίδη, καθώς η φωνή του σονάρει απόλυτα. Είναι ζήτημα αν στην τόσο πλούσια δισκογραφία του, συλλαμβάνεται μία το πολύ δύο φορές να στονάρει. Αυτό βέβαια έχει να κάνει και με την εργατικότητα του τραγουδιστή ο οποίος φαίνεται πως έμπαινε πάντα διαβασμένος στο στούντιο. Φαίνεται επίσης ότι τον αγαπούσαν και τα μικρόφωνα, κάτι που δεν είναι αυτονόητο. Υπάρχουν φωνές που δεν «γράφουν» καλά στο στούντιο, όμως οι συχνότητες της φωνής του Καζαντζίδη ήταν απόλυτα συμβατές με την τεχνολογία της εποχής του.

Οι επιπόλαιοι θαυμαστές του Καζαντζίδη στέκονται στο σπηλαιώδες άλφα της φωνής του αλλά στην πραγματικότητα αυτό που τον κάνει ξεχωριστό είναι τα αναρίθμητα ποικίλματα που προσθέτει σε κάθε τραγούδι, τα τόσο διαφορετικά και τόσο δύσκολα. Δεν υπάρχει τραγούδι που να μην το στόλισε αυτή η φωνή. Η μαστοριά του Καζαντζίδη κρύβεται στην ικανότητα να χωνεύει αυτά τα γυρίσματα μέσα στο ρυθμό έτσι ώστε συχνά να περνούν απαρατήρητα από τον ανυποψίαστο ακροατή.

Ολοκληρώνοντας την ανατομία της φωνής του, θα προσθέταμε απλά πως πρόκειται για ένα εκρηκτικό μηχανισμό που εκφράζει με ανεπανάληπτο τρόπο μια συγκαλυμμένη διαμαρτυρία για το βαρύ πολιτικό και κοινωνικό σκηνικό της μεταπολεμικής Ελλάδας.