Μάιλς Ντέιβις - Τα σύνορα της ιδιοφυΐας

Μη γελιόμαστε, η τέχνη είναι μια γηραιά κυρία κι η αποστολή ενός καλλιτέχνη είναι να της κρύβει χρόνια. Φτάσαμε στην εποχή μας με ένα γερασμένο πολιτισμό, όπου όλα μοιάζουν λίγο πολύ deja vu, με ένα αίσθημα αμηχανίας απέναντι στα επιτεύγματα του παρελθόντος.

Κι όμως υπήρξαν γίγαντες και στα χρόνια της νεωτερικότητας ώστε να μπορούμε να καυχόμαστε για ένα Πόλοκ, για ένα Φόκνερ, για ένα Στραβίνσκι, για μια Άργκεριχ, για μια Χέπγουορθ αλλά και για ένα Μάιλς Ντέιβις. Ο μάγος της τζαζ υπήρξε αναμφίβολα ο πιο επιδραστικός μουσικός του 20ου αιώνα, επιδεικνύοντας μια απαράμιλλη ικανότητα να αναζωογονεί συνεχώς το γερασμένο πρόσωπο της παγκόσμιας μουσικής.

Όταν κανείς μελετά μια ιδιοφυΐα τέτοιου μεγέθους, θα πρέπει να αντισταθεί στον πειρασμό να την κατακερματίσει σε επεισόδια. Είναι σχεδόν άνευ σημασίας να ερμηνεύσει κανείς το ταλέντο με βάση τα βιώματα μιας ζωής, όσο συγκλονιστική κι αν φαντάζει στα μάτια μας. Κι είναι η αλήθεια ότι η ζωή του Ντέιβις κάθε άλλο παρά συνηθισμένη ήταν. Αλλά ποια ζωή είναι συνηθισμένη; Όλοι μοιραζόμαστε τραυματικές εμπειρίες, αδιανόητες αδικίες, δυσκολίες, γινόμαστε θύματα κοινωνικών διακρίσεων σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, αναρρώνουμε κάθε τόσο από ερωτικές απογοητεύσεις, ματαιώσεις, από απώλειες αγαπημένων μας, από πάθη και εθισμούς, από προσωπικές τραγωδίες κάθε λογής. Όλα αυτά ωστόσο δεν μας καθιστούν ιδιοφυείς.

Το χάρισμα προΰπάρχει, όπως και η κλίση σε κάτι, και κανείς δεν μπορεί εκ των προτέρων να προβλέψει πόσο βαθιά είναι η φλέβα της δημιουργίας. Αν προσπαθήσει κανείς να υπολογίσει την προσφορά του Ντέιβις στην παγκόσμια μουσική, τις μεταπηδήσεις του από το ένα είδος τζαζ στο άλλο, την γενεσιουργό δύναμη του ταλέντου του, τον κοσμογονικό χαρακτήρα του έργου του, τους καλλιτέχνες που ανέδειξε και ενέπνευσε, τους προσανατολισμούς που υπέδειξε, θα χαθεί μέσα στον λαβύρινθο απεριόριστων δυνατοτήτων. Ξεκινώντας από το θρυλικό bebop ο Ντέιβις θα φτάσει με την τρομπέτα του, ως την jazz fusion, έχοντας υπηρετήσει με το ίδιο πάθος και την cool αλλά και την modal jazz. Δεκάδες μουσικοί του οφείλουν σχεδόν τα πάντα. Αυτός ο star maker μας σύστησε δεξιοτέχνες σαν τον Κολτρέιν, τον Χάνκοκ, τον Μπιλ Έβανς, τον Τόνι Γουίλιαμς. Και τι θα ήταν άραγε η μουσική σήμερα χωρίς το Kind of blue, το Bitches Brew αλλά και το Sketches of Spain;