Πώς περιγράφει ο Ντοστογιέφσκι τον Ντιμίτρι Καραμάζοφ

Ο Ντιμίτρι Καραμάζοφ δεν προοριζόταν για πρωταγωνιστής στο μνημειώδες μυθιστόρημα του Ντοστογιέφσκι, ωστόσο κατάφερε να έχει τον πρώτο λόγο τουλάχιστον στο επίπεδο της δράσης. Ο Ρώσος συγγραφέας του χαρίζει μια ανεπανάληπτη περιγραφή στο έκτο κεφάλαιο του πρώτου μέρους, που εκτείνεται σε μια ολόκληρη παράγραφο.

Καταρχάς μαθαίνουμε ότι στον πραγματικό χρόνο του μυθιστορήματος ο Ντιμίτρι είναι είκοσι οκτώ χρονών, ένας άντρας μετρίου αναστήματος, εξαιρετικά μυώδης και δυνατός αλλά ταυτόχρονα με «πρόσωπο αρρωστιάρικο» κατά τη κλασική μετάφραση του Άρη Αλεξάνδρου που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Γκοβόστη. Ο Ντοστογιέφσκι στέκεται σε αυτή την αντίφαση προτού περιγράψει το βλέμμα αλλά και την κυκλοθυμία του ήρωά του που παλινωδεί από τη σκυθρωπότητα μέχρι τα αναπάντεχα γέλια. Μέσα σε αυτή την παράγραφο προλαβαίνει να μας προϊδεάσει για τη φαγωμάρα του ήρωα με τον πατέρα του, προοικονομώντας τη συνέχεια. Ο Ντοστογιέφσκι επιστρατεύει το αφηγηματικό «εμείς» σαν ένα εύρημα που το αξιοποιεί ευρέως στα περισσότερα από τα τελευταία του μυθιστορήματα. Η αριστουργηματική αυτή παράγραφος θα μπορούσε να διδάσκεται ως πρότυπη περιγραφή σε μυθιστορήματα.

Οι Αδερφοί Καραμάζοφ είναι από δομικής πλευράς ένα εξόχως μοντέρνο για την εποχή του μυθιστόρημα που ουσιαστικά μας εισάγει στη νεωτερικότητα. Την συμβολή του Ντοστογιέφσκι άλλωστε στην εξέλιξη της λογοτεχνίας έχουν ρητά επισημάνει ο Τζόις και η Βιρτζίνια Γουλφ αναγνωρίζοντάς τον ως προδρομική μορφή για τον μοντερισμό τους.