Περιπλανήσεις

Το καλοκαίρι δεν είναι μόνο η παραλία και η θάλασσα μα και μεγάλα ταξίδια στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, έχουν μεγάλο ενδιαφέρον τα περιηγητικά βιβλία της Λολίτας Γεωργίου. Ξεναγός με καλή γνώση της ιστορίας και της αρχαιολογίας, φωτογράφος με οξυμένη παρατηρητικότητα και ταξιδιώτισσα με αληθινή περιέργεια για τους ανθρώπους, έχει μετατρέψει την περιήγηση σε αφηγηματική τέχνη. Τα βιβλία της, όλα από τις Εκδόσεις Πατάκη, αποτελούν μια ιδιότυπη γεωγραφία του βλέμματος: μια χαρτογράφηση τόπων, πολιτισμών και στιγμών που διασώζονται μέσα από την προσωπική της ματιά.

Η διαδρομή της Γεωργίου θα ξεκινήσει όταν το είδος ανανεώνεται και αποκτά νέα δυναμική. Το πρώτο της βιβλίο, «Τα μάτια της γοργόνας» (2003), δεν αποτελεί απλώς ταξιδιωτικό χρονικό. Είναι μια προσπάθεια να συλλάβει τον παλμό ενός τόπου μέσα από λεπτομέρειες που συνήθως διαφεύγουν. Ακολουθεί το «Polis» (2004), ένα βιβλίο που στρέφει το βλέμμα στην Αθήνα σαν ένα παλίμψηστο όπου οι εποχές, οι άνθρωποι και οι ιστορίες συνυπάρχουν. Η Γεωργίου δεν περιγράφει την Αθήνα, περισσότερο την αφουγκράζεται. Και αυτή η ακουστική της πόλης -οι ήχοι, οι σκιές, οι μικρές καθημερινές τελετουργίες- γίνεται το υλικό μιας αφήγησης γεμάτης με αμεσότητα και ζωντάνια.

Με το «Στους δρόμους της Κίνας» (2006), η συγγραφέας θα ανοίξει το πεδίο της προς την Ανατολή. Η Κίνα παρουσιάζεται ως χώρα αντιθέσεων: αρχαία και σύγχρονη, αυστηρή και χαοτική. Η Γεωργίου καταγράφει τις χειρονομίες, τις σιωπές, τις μικρές πράξεις που αποκαλύπτουν έναν πολιτισμό σε διαρκή μετάβαση. Ταξίδι σε έναν κόσμο που αλλάζει με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Το 2008, η «Υεμένη», ορεινή κι αέρινη, όπως περιγράφεται, δεν ζει ακόμη τις αναταράξεις της επόμενης δεκαετίας: ένα τοπίο σχεδόν μυθικό, όπου η αρχιτεκτονική και η καθημερινότητα συνθέτουν μια εικόνα, η οποία μοιάζει να ανήκει σε άλλον χρόνο. Και τα πάντα ετοιμάζονται να μεταβληθούν ριζικά.

Το βιβλίο «Στην Ινδία των θεών, των φτωχών, των χρωμάτων» (2010) συνιστά ίσως το πιο πολυεπίπεδο έργο της Γεωργίου. Η Ινδία, με τις ακραίες αντινομίες της, γίνεται το ιδανικό πεδίο για τη γραφή της: μια χώρα όπου το ιερό και το καθημερινό συμπορεύονται, όπου η φτώχεια και η ομορφιά οδηγούν σε ένα δυσερμήνευτα παράξενο τοπίο. Η Γεωργίου δεν επιχειρεί να εξηγήσει την Ινδία, την αφήνει να μιλήσει μέσα από τις μορφές και τα σύμβολά της. Θα ακολουθήσει, το 2015, η «Συρία: Χρονικό σε θαμπό καθρέφτη». Ένας τόπος στο χείλος της καταστροφής. Μαρτυρία για έναν πολιτισμό που χάνεται. Καταγραφή όσων προλαβαίνουν να σωθούν από τη μνήμη, με μια ευαισθησία που δεν γίνεται ποτέ μελοδραματική.

Τέλος, τα «Ιμαλάια: Θεοί, θνητοί και σύννεφα» (2019) ολοκληρώνουν -προσωρινά- μια εξαντλητική διαδρομή. Η συγγραφέας αναζητά την ανθρώπινη παρουσία μέσα σε ένα περιβάλλον που υπερβαίνει το ανθρώπινο μέτρο.

Το ύφος της Λολίτας Γεωργίου χαρακτηρίζεται από τρία βασικά στοιχεία. Αφηγηματική καθαρότητα: η γραφή της είναι διαυγής, χωρίς περιττές λογοτεχνικές επιδείξεις. Ποιητική λεπτότητα: οι εικόνες της έχουν βάθος, αλλά ουδέποτε καταλήγουν ρητορικές. Ιστορική και πολιτισμική ακρίβεια: η συγγραφέας αξιοποιεί τη γνώση της ως ξεναγός και φωτογράφος, χωρίς να μετατρέπει το κείμενο σε μάθημα.

Το ταξίδι δεν είναι αφορμή για εξωτισμό, αλλά ευκαιρία για κατανόηση. Να σημειώσω πως η Γεωργίου συνομιλεί με διαφορετικές παραδόσεις. Με τον Νίκο Καζαντζάκη, μοιράζεται την υπαρξιακή διάσταση του ταξιδιού, με τρόπο πιο συγκρατημένο και οπωσδήποτε λιγότερο εκρηκτικό. Με τον Πέτρο Μάρκαρη έχει ως κοινό έδαφος τις κοινωνιολογικές διαπιστώσεις πλην η δική της ματιά είναι πιο ποιητική και λιγότερο πολιτική. Με τον Σωτήρη Δημητρίου ή με τον Θωμά Κοροβίνη αγαπούν το ίδιο τις μικρές ιστορίες των ανθρώπων.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ