Όταν ο Φραντς συνάντησε την Κλάρα

Ο Φραντς Λιστ γεννήθηκε το 1811 και η Κλάρα Σούμαν το γένος Βικ το 1819. Είχαν δηλαδή την ίδια περίπου διαφορά ηλικίας που είχε η Κλάρα με τον άντρα της Ρόμπερτ Σούμαν. Κλάρα και Φραντς έκαναν αισθητή την παρουσία τους ως παιδιά-θαύματα, αλλά συναντήθηκαν για πρώτη φορά στη Βιέννη την άνοιξη του 1838, όταν ο Φραντς ήταν είκοσι έξι ετών και η Κλάρα δεκαοκτώ. Ο Σοπέν είχε μιλήσει στον Λιστ για τα χαρίσματα της Κλάρα, κι ο Λιστ χάρηκε αφάνταστα που θα γνώριζε τη νεαρή συνάδελφό του. Πέρασαν δέκα μέρες μαζί στη Βιέννη. Έπαιξαν ο ένας για τον άλλον και παρακολούθησαν τις παραστάσεις ο ένας του άλλου. Στο τέλος και οι δύο έφυγαν με τις καλύτερες εντυπώσεις.

Στη Βιέννη, τόσο ο Φραντς όσο και η Κλάρα έγραφαν στους συντρόφους τους για την ακμάζουσα φιλία τους. Εκείνη την εποχή, η σύντροφος του Λιστ ήταν η συγγραφέας Κόμισσα Μαρί ντ’ Αγκούλτ. Οι συνεχείς μετακινήσεις του Λιστ, προκαλούσαν προβλήματα στη σχέση τους, αλλά εκείνος δεν έπαυε να αλληλογραφεί μαζί της, γράφοντας της κυρίως για πρόσωπα και πράγματα από τον κόσμο της μουσικής. Από την αλληλογραφία αυτή πληροφορούμαστε την άποψή του για την Κλάρα, που είναι κάτι περισσότερο από θετική. Μιλά για τις αξιοσημείωτες συνθέσεις, χωρίς να παραλείπει ένα σεξιστικό σχόλιο, (σπουδαία, ειδικά για γυναίκα), για την καλλιέργειά της αλλά και για το πόσο εντυπωσιασμένη από τον ίδιο φαίνεται.

Την ίδια στιγμή η Κλάρα έγραφε για τον Λιστ στον τότε αρραβωνιαστικό της, Ρόμπερτ Σούμαν: «Είναι ένας καλλιτέχνης που πρέπει κανείς να ακούσει και να δει μόνος του. Λυπάμαι πολύ που δεν τον γνωρίσατε, γιατί θα τα πηγαίνατε πολύ καλά μαζί, καθώς σας συμπαθεί πολύ.

Η Κλάρα του έπαιξε το έργο του Σούμαν, το Καρναβάλι, κι ο Λιστ είπε: «Τι μυαλό! Αυτό είναι ένα από τα σπουδαιότερα έργα που γνωρίζω». Η ίδια κολακεύτηκε θεωρώντας τον εαυτό της μούσα του Σούμαν καθώς και κύρια ερμηνεύτρια των έργων του

Εκείνη την εποχή, η Κλάρα και ο πατέρας της κρατούσαν κοινό ημερολόγιο. Εκείνη έγραφε: Ακούσαμε τον Λιστ. Δεν μπορεί να συγκριθεί με κανέναν άλλο μουσικό - είναι απολύτως μοναδικός. Προκαλεί φόβο και έκπληξη, κι όμως είναι ένας πολύ ευγενικός καλλιτέχνης. Η εμφάνισή του στο πιάνο είναι απερίγραπτη - είναι πρωτότυπος - απόλυτα αφοσιωμένος στο πιάνο...

Το πάθος του δεν γνωρίζει όρια. Συχνά βλάπτει την αίσθηση της ομορφιάς, διασπώντας τις μελωδίες και χρησιμοποιώντας υπερβολικά το πεντάλ, με αποτέλεσμα οι συνθέσεις του να γίνονται ακόμη πιο ακατανόητες, αν όχι για τον γνώστη, σίγουρα για τον απλό άνθρωπο. Έχει μεγάλη ψυχή. Μπορεί κανείς να πει γι' αυτόν: «Η τέχνη του είναι η ζωή του».

Ο πατέρας και δάσκαλος της Κλάρα, Φρίντριχ Βικ, είχε επιφυλάξεις για τον Λιστ. Στις 18 Απριλίου 1838, έγραψε:

Ήταν η πιο αξιοσημείωτη συναυλία της ζωής μας – και είμαι σίγουρος ότι θα επηρεάσει την Κλάρα, αλλά ο παλιός δάσκαλος ανησυχεί μήπως ο καλλιτέχνης δεν αποβάλει τις κακές συνήθειες και τους τρόπους του. Κι όταν λέω κακές συνήθειες εννοώ το να ανεβαίνει στη σκηνή, να βγάζει και να πετάει δραματικά το μαντήλι και τα γάντια του στα σανίδια, και στη συνέχεια να παίζει τόσο επιθετικά σπάζοντας πολλές χορδές.

Η Κλάρα είχε εκφράσει πολλές επιφυλάξεις για τον χαρακτήρα του Λιστ, παρόλα αυτά όμως ο Λιστ και οι Σούμαν συνέχισαν να ανταλλάσσουν επισκέψεις σε όλη τη δεκαετία του 1840 και στις αρχές του 1850

Ο Λιστ και οι Σούμαν συνέχισαν να επισκέπτονται ο ένας τον άλλον κατά τη δεκαετία του 1840 και στις αρχές της δεκαετίας του 1850, αν και δεν ήταν πάντα τόσο ευχάριστες οι συναντήσεις τους. (Για παράδειγμα, το 1848, ο Λιστ εμφανίστηκε δύο ώρες αργότερα για δείπνο και ο Ρόμπερτ τον μάλωσε.) Ο Λιστ φαίνεται να είχε σε μεγαλύτερη εκτίμηση τους Σούμαν. Ήταν εξαιρετικά επαινετικός για τις ικανότητες της Κλάρα και υποστήριζε τα έργα του Ρόμπερτ για πιάνο.

Με την άνοδο του Γιοχάνες Μπραμς, τον οποίο οι Σούμαν συνάντησαν το φθινόπωρο του 1853, χαράσσονταν οι διαχωριστικές γραμμές στον λεγόμενο «Πόλεμο των Ρομαντικών». Όσον αφορά τη συζήτηση για την αισθητική της νέας μουσικής και την κατεύθυνση που έπρεπε να ακολουθήσει η μουσική, η Κλάρα Σούμαν και ο Φραντς Λιστ βρέθηκαν αντίπαλα στρατόπεδα.

Το 1854, ο Λιστ αφιέρωσε τη Σονάτα του σε Σι ελάσσονα στον Ρόμπερτ Σούμαν. Δυστυχώς, αυτό το καινοτόμο έργο έτυχε κακής υποδοχής. Στις 25 Μαΐου 1854, η Κλάρα έγραψε στο ημερολόγιό της ότι η σονάτα ήταν «απλώς ένας τυφλός θόρυβος - καμία υγιής ιδέα πια, όλα μπερδεμένα, δεν μπορεί κανείς να βρει μια σαφή αρμονική πρόοδο - και όμως τώρα πρέπει να τον ευχαριστήσω γι' αυτό. Είναι πραγματικά απαίσιο»

Εκείνη την εποχή, η ίδια περνούσε μια κόλαση. Ο Ρόμπερτ είχε επιχειρήσει να αυτοκτονήσει τον Φεβρουάριο του 1854 πηδώντας στον Ρήνο. Συμφώνησε να αναζητήσει θεραπεία για τα ψυχικά του προβλήματα και μεταφέρθηκε σε άσυλο. Η Κλάρα βρέθηκε στην εφιαλτική θέση να πρέπει να στηρίξει αυτόν και τα επτά εναπομείναντα παιδιά τους. Μετά τον θάνατο του Ρόμπερτ Σούμαν το καλοκαίρι του 1856, η Κλάρα και ο Φραντς συνέχισαν να απομακρύνονται όλο και περισσότερο.