Γιόζεφ Χάυντν: Έχει και η σοβαρή μουσική τις αστείες στιγμές της

Αυστριακός συνθέτης από τους επιφανέστερους της κλασικής εποχής της μουσικής, υπήρξε αρχικά τουλάχιστον αυτοδίδακτος. Η σταδιοδρομία του πέρασε από χίλια κύματα μέχρις ότου αυτός ο προικισμένος νους να καταλήξει στην αυλή του πρίγκιπα Εστερχάζι από όπου προέρχεται το ανέκδοτο που θα διηγηθούμε παρακάτω. Στο μεταξύ φρόντισε να κρατά αποστάσεις από μουσικούς κύκλους και ρεύματα της εποχής του, αποτυπώνοντας την στάση του αυτή με τα εξής λόγια: «Ήμουν μαλωμένος με τον κόσμο, κανείς γύρω μου δεν μπορούσε να με τρελάνει και να βασανίσει τη σκέψη μου, και έτσι έπρεπε να γίνω πρωτότυπος».

Η ατίθαση αλλά και χωρατατζίδικη φύση του Γιόζεφ Χάυντν αποδεικνύεται από μια μικρή αλλά διάσημη σκανδαλιά που παρενέβαλε στο έργο του. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην αυλή των Εστερχάζι, ο Χάυντν συνέθεσε ένα κομμάτι γνωστό ως «Συμφωνία Έκπληξη» (Συμφωνία Αρ. 94). Ο τίτλος αυτός υποδηλώνει ένα αστείο του Χάυντν ενσωματωμένο στο δεύτερο μέρος. Ο Αυστριακός συνθέτης γνώριζε ότι πολλοί από τους ευγενείς ακροατές του συχνά νύσταζαν την ώρα της συναυλίας. Για να τους τιμωρήσει, πρόσθεσε μια ξαφνική, δυνατή συγχορδία στο κατά τα άλλα ομαλό και ήπιο μέρος αντάντε. Η απροσδόκητη «έκπληξη» έβγαζε απότομα τους νυσταγμένους ακροατές από το λήθαργο, με ένα αίσθημα έκπληξης. Αυτή η παιχνιδιάρικη πινελιά υπογράμμισε την αίσθηση του χιούμορ του Χάυντν, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα ότι το κοινό του έδινε όλη του την προσοχή την ώρα της συναυλίας. Το στγμιότυπο αυτό θεωρείται το οικόσημο της μεγαλοφυΐας του, μια φευγαλέα ανατρεπτική επινόηση του συνθέτη που αιφνιδιάζει αλλά και διασκεδάζει το κοινό του μέσα στους αιώνες.