Το μεταμοντέρνο μυθιστόρημα, ένας διαρκής αγώνας για την επιβίωση του είδους

Είναι ζήτημα ειρωνείας: Το μυθιστόρημα άνθισε χάρις στις συνθήκες που δημιουργήθηκαν από την εκβιομηχάνιση και την αστικοποίηση στον μακρινό πια 19ο αιώνα. Κι η αλήθεια είναι ότι ήταν ένα γραμματειακό είδος ιδιαίτερα επεκτατικό. Θα έλεγε κανείς ότι καταβρόχθισε κάθε άλλη δραστηριότητα στον χώρο των γραμμάτων.

Ύστερα ήρθε ο εικοστός αιώνας και όλα άρχισαν να αλλάζουν. Ήρθε η στιγμή που η ποίηση, το διήγημα και το δοκίμιο άρχισαν να ζητούν πίσω τα χρωστούμενα. Και τι έκανε το μυθιστόρημα; Αφομοίωσε ξανά τις φωνές διαμαρτυρίας που πλήθαιναν γύρω του μέσα σε κείμενα που καθαγιάστηκαν και λατρεύτηκαν. Στην ουσία όμως όλοι ήξεραν πως η αντίστροφη μέτρηση είχε αρχίσει.

Ο θάνατος του μυθιστορήματος, όπως τουλάχιστον το ξέραμε, είχε επισυμβεί ήδη πριν από τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Ό,τι γράφτηκε μετά, αποτελεί μια συνεχή περιπέτεια, μια αναζήτηση νέων τρόπων έκφρασης που στις περισσότερες περιπτώσεις έχει λίγο από όλα. Αρκεί να μελετήσουμε το έργο ορισμένων συγγραφέων της εποχής μας για να το αντιληφθούμε. Ο Κούντερα αξιοποίησε τη βαθύτερη γνώση του στην τέχνη αλλά και το ένστικτό του στην πολιτική. Ο Μάρκες μεγαλούργησε χάρις στον μαγικό ρεαλισμό του. Ο Ροθ βάδισε πάνω στα βήματα του Σελίν. Ο Μαρίας υιοθέτησε ένα ύφος φιλοσοφικής φλυαρίας. Ο Κλαούντιο Μάγκρις έκανε τη γεωγραφία αφηγηματική πυξίδα του. Ο αυτόχειρας Γουάλας ανάδειξε τα σχεδιάσματά του σαν ολοκληρωμένα μυθιστορήματα. Ο Μακάρθι υπερέβαλλε στην εσχατολογία.

Το μεταμοντέρνο μυθιστόρημα δεν θέλει να πεθάνει και προκειμένου να επιβιώσει στο βαθύ γήρας του επιστρατεύει κάθε μέσο, κάθε μανιέρα, κάθε τέχνασμα. Και συνεχίζει...