Οι άνθρωποι σήμερα είναι πτωχότεροι τω πνεύματι;

Πού είναι η σοφία που χάσαμε στη γνώση;

Πού ειναι η γνώση που χάσαμε στην πληροφορία;

Οι στίχοι του Τ.Σ. Έλιοτ από τα Χορικά του βράχου, δημοσιευμένοι πριν από ένα αιώνα, προαναγγέλουν με τρόπο δραματικό την έκπτωση των πνευματικών λειτουργιών του σύγχρονου ανθρώπου. Η προσοχή και η συγκέντρωση, η μνήμη και η κριτική σκέψη, τα προπύργια του ανθρώπινου νου έχουν ήδη υποστεί ανεπανόρθωτη φθορά από τον δαιμονιώδη ρυθμό της σύγχρονης ζωής. Καταιγισμός πληροφοριών, υπερβολική χρήση της τεχνολογίας, έλλειψη βάθους στην καθημερινότητα αναστέλλουν σε μεγάλο βαθμό τη λειτουργικότητά μας.

Βρίσκει κανείς ανησυχητικά σημάδια σε όλο το φάσμα της κοινωνικής και πνευματικής ζωής. Όλο και λιγότεροι άνθρωποι μπορούν να απολαύσουν και να κατανοήσουν τα μεγάλα έργα της κλασικής μουσικής, που φαντάζει υπερβολικά πολύπλοκη για τα υπεραπλουστευμένα γούστα μας. Εξίσου δυσοίωνη είναι και η τύχη των μεγάλων μυθιστορημάτων που ο βιαστικός και ρηχός αναγνώστης του 21ου αιώνα δεν μπορεί να παρακολουθήσει. Η δυσκολία στην ανάγνωση και στην ακρόαση των μεγάλων έργων δεν σημαίνει βέβαια στροφή στην απλότητα αλλά στην υπεραπλούστευση, πράγμα εντελώς διαφορετικό και πολύ πιο επικίνδυνο.

Θύμα της αλόγιστης εποχής μας αποτελεί επίσης και η γλώσσα, ως μέσο έκφρασης και επικοινωνίας. Η γλώσσα που κολοβώνεται καθημερινά, που χάνει τους αρμονικούς και τις αποχρώσεις της, που περιορίζεται σε λέξεις φθαρμένες και κοινότοπες, σε ανούσιες επαναλήψεις. Η γλώσσα που αντί να μας οδηγεί προς τη βαθύτερη κατανόηση του εαυτού μας, μας αποπροσανατολίζει και μας αποκτηνώνει.

Επιστρέφουμε τελικά στον Τ.Σ. Έλιοτ και σ' ένα ακόμα στίχο του από τα Χορικά του Βράχου:

Πού είναι η ζωή που χάσαμε ζώντας;