Δεν πέθανε… χίλιες φορές

Ο γνωστός στίχος του Διονύσιου Σολωμού, από τους «Ελεύθερους πολιορκημένους», προσδιορίζει ως μέρα «θανάτου στη χιλιοστή», μια μέρα του Απρίλη: «Έστησε ο Έρωτας χορό, με τον ξανθόν Απρίλη κι η φύσις ηύρε την καλήν και την γλυκιά της ώρα…», έχει γράψει στο ίδιο ποίημα λίγους στίχους πιο πάνω ο εθνικός μας ποιητής που ευτύχησε να γεννηθεί μια μέρα του μήνα που εξύμνησε, δηλαδή στις 8/4 του 1798.

Ευτύχησε ωστόσο να μην πεθάνει Απρίλη. Άρα, κατά τα γραφόμενά του, πέθανε όχι χίλιες φορές, αλλά μία: Ήταν στις 9/2 του 1857, όταν μαζί με την τελευταία του πνοή, άφησε πολύτιμη παρακαταθήκη σε έναν λαό, έναν εθνικό ύμνο 158 στροφών.

Εμείς τραγουδάμε τις πρώτες δύο στροφές, αλλά ίσως αυτούς τους καιρούς η 9η και η 10η να ταιριάζουν καλύτερα :

«Με τα ρούχα αιματωμένα, ξέρω ότι έβγαινες κρυφά, να γυρεύεις εις τα ξένα, άλλα χέρια δυνατά. Μοναχή τον δρόμο επήρες, εξανάλθες μοναχή, δεν είναι εύκολες οι θύρες εάν η χρεία τες κουρταλεί» (αν η ανάγκη δηλαδή, είναι εκείνη που χτυπά τις πόρτες).

Γονείς του Διονυσίου Σολωμού ήταν ο κόντες Νικόλαος Σολωμός και η υπηρέτριά του Αγγελική Νίκλη. Η μόρφωση που από μικρός έλαβε ήταν «ιταλοκεντρική», γι΄ αυτό τον λόγο άλλωστε και τα πρώτα του ποιήματα είναι γραμμένα σε αυτή την γλώσσα. Την ελληνική, την αγάπησε αργότερα, αφού πρώτα την έψαξε βαθιά, στις ρίζες της, στα δημοτικά τραγούδια δηλαδή.

Νιώθοντας ότι η καθαρεύουσα ήταν τεχνητή, απευθυνόμενος στους θιασώτες της έλεγε: «Υποτάξου πρώτα στην γλώσσα του λαού κι αν είσαι αρκετός, κυρίεψέ την».

Ο Διονύσιος Σολωμός που αντίκρισε το πρώτο του φως στην Ζάκυνθο, λογικά, θα ευτύχισε κάποια γενέθλια της ζωής του να τα γιορτάσει μαζί με το Πάσχα.

Σε κάθε περίπτωση, η μεγάλη αυτή γιορτή, του έδωσε έμπνευση για το γνωστό ποίημά του «Η ημέρα της Λαμπρής», από όπου και το απόσπασμα που ακολουθεί και στο οποίο φαίνεται πεντακάθαρα ότι την γλώσσα του λάου, την κυρίεψε για να την κρατήσει ζωντανή, αναστημένη:

Γλυκιά η ζωή και ο θάνατος μαυρίλα.
Χριστός ανέστη! Νέοι, γέροι και κόρες,
όλοι, μικροί – μεγάλοι, ετοιμαστήτε
μέσα στες εκκλησίες τες δαφνοφόρες
με το φως της χαράς συμαζωχτήτε
ανοίξετε αγκαλιές ειρηνοφόρες
ομπροστά στους Αγίους και φιληθήτε!
Φιληθήτε γλυκά, χείλη με χείλη,
πέστε Χριστός ανέστη, εχθροί και φίλοι!