Η μαντλέν του Προυστ - Το ταλέντο δεν εξηγείται

Η μαντλέν του Προυστ αποτελεί έναν από τους διασημότερους αφηγηματικούς όρους στην Ιστορία της λογοτεχνίας. Μια τυχαία αισθητηριακή εμπειρία που προκαλείται από ένα κομμάτι κέικ βουτηγμένο στο τσάι ανασύρει ένα ολόκληρο κόσμο από τη λήθη πυροδοτώντας μια μυθιστορηματική κοσμογονία με τίτλο Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο. Κάποιοι πιστεύουν ακόμα ότι η εμπειρία αυτή αρκεί για να εξηγηθεί το μεγαλειώδες επίτευγμα του Προυστ, προτάσσοντας ως γενεσιουργό αιτία της αφηγηματικής κοσμογονίας. Πρόκειται για μια απλοϊκή ερμηνεία του Προυστικού ταλέντου, στον ίδιο βαθμό που ο δυνάστης πατέρας ενός γερμανόφωνου Τσέχου με εβραϊκή καταγωγή ενθάρρυνε στο γιο του έργα όπως η «Μεταμόφωση» και η «Δίκη».

Είναι σχεδόν αστείο να επικαλούμαστε μια λεπτομέρεια από τη ζωή ενός ανθρώπου, ως καθοριστικό παράγοντα της ικανότητάς του να δημιουργεί σπουδαία πράγματα. Το ταλέντο είναι πάντοτε κάτι περισσότερο και για να το προσεγγίσουμε δεν αρκεί να ανακαλύψουμε περιστατικά και συνθήκες που το γονιμοποιούν. Αποτελεί μια α πριόρι συνθήκη που υπολογίζεται με όρους αισθητικής, φιλοσοφίας και πνευματικής εγρήγορσης.

Το σίγουρο είναι ότι όσο δεν καταφέρνουμε να προσεγγίσουμε σοβαρά το ταλέντο, δεν θα είμαστε σε θέση να προσεγγίσουμε ούτε και τα δημιουργήματά του. Ας δώσουμε λοιπόν στην μαντλέν του Προυστ την σημασία που της αρμόζει, αφού πρόκειται απλά για τη θρυαλλίδα και όχι για ολόκληρο τον εκρηκτικό μηχανισμό της δημιουργίας.