Το μυθιστόρημα είναι ένα εργαστήριο για τα πειράματα της φιλοσοφίας
Αφ ης στιγμής ο άνθρωπος είναι σκεπτόμενο ον, η φιλοσοφία είναι αρχή και θεμέλιο του ανθρώπινου πνεύματος
Το μυθιστόρημα εκτός από συστατικό στοιχείο της νεωτερικής εποχής παραμένει επιφανής εταίρος της ανθρώπινης σκέψης. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι κατά γενική ομολογία οι μυθιστοριογράφοι του 19ου αιώνα παρήγαγαν περισσότερη φιλοσοφία από ό,τι οι κατ' επάγγελμα φιλόσοφοι. Όπως δεν είναι τυχαίος και ο ορισμός που δίνει ο Καμύ στο μυθιστόρημα: «Φιλοσοφία σε εικόνες». Ο ίδιος ο Καμύ μας παροτρύνει: «Θες να φιλοσοφήσεις, γράψε μυθιστόρημα».
Το μυθιστόρημα επιβεβαιώνει την αλήθεια της βαθιάς διαλεκτικής του Χέγκελ που προτάσσει το σχήμα θέση-αντίθεση. Ο άνθρωπος δεν είναι ικανός να ζει συνεχώς σε απόλυτη αρμονία ούτε να επιλύει όλα του τα προβλήματα. Από την άλλη ο μυθιστοριογράφος ή ο φιλόσοφος παρατηρούν, σχολιάζουν, ερμηνεύουν την πραγματικότητα χωρίς να μπορούν να παρέμβουν στα γεγονότα.
Είτε το θέλουμε είτε όχι το μυθιστόρημα είναι το εργαστήριο μέσα στο οποίο η φιλοσοφία επιτελεί τα πιο ενδιαφέροντα πειράματά της. Αρκεί μόνο η λογοτεχνία να μην πιστέψει ποτέ πως μπορεί να οργανώσει, να «νοικοκυρέψει», ούτως ειπείν, τον κόσμο γιατί όπως λέει ο Βίτολντ Γκομπρόβιτς: Είναι θλιβερός και επιεικώς γελοίος ο συγγραφέας που θεωρεί τον εαυτό του κύριο της πραγματικότητας.
