Η γυναίκα στον Μιρό και στον Πικάσο

Ρηξικέλευθοι καλλιτέχνες ο Μιρό και ο Πικάσο κόμισαν στην τέχνη κενά δαιμόνια, ένα εκ των οποίων ήταν και το ζήτημα της γυναίκας. Τόσο ο Μιρό όσο και ο Πικάσο δεν προσπάθησαν να εξιδανικεύσουν το ωραίο φύλο και σε αντίθεση με την παραδοσιακή αντίληψη που μας δίνουν για παράδειγμα ο Μποτιτσέλι ή ο Ντελακρουά, οι δύο μοντέρνοι ζωγράφοι από την Ιβηρική χερσόνησο ανέδειξαν μέσα από ευρηματικές παραμορφώσεις του γυναικείου προσώπου και σώματος στοιχεία όπως η αγωνία της εποχής τους με τον Ισπανικό εμφύλιο να μαίνεται και τον Παγκόσμιο Πόλεμο να πλησιάζει ολοταχώς.

Ο Μιρό στον γνωστό του πίνακα «Η γυμνή γυναίκα που ανεβαίνει τη σκάλα» παρουσιάζει ένα βαρύ, κοκκαλιάρικο, αποκρουστικό σώμα κι ένα πρόσωπο παραμορφωμένο με μια τεράστια μύτη. Ο τίτλος και το περιεχόμενο παραπέμπει ευθέως στο «Γυμμνό που κατεβαίνει τη σκάλα» του Ντισάν αλλά οι αναλογίες είναι αντιστρόφως ανάλογες. Η σημειολογία του έργου του Μιρό παραπέμπει στο ζοφερό κλίμα του Ισπανικού εμφυλίου, γι αυτό και η ευδαιμονία, το σύνηθες πλαίσιο ενός πίνακα που αναπαριστά το γυναικείο γυμνό, αντικαθίσταται δραματικά από μια αίσθηση αγωνίας σε αυτό το γενικό κλίμα της απελπισίας.

Η παραμόρφωση της γυναικείας μορφής αποτέλεσε αφετηριακό στοιχείο και στις συνθέσεις του Πικάσο στις πιο ακραίες πειραματικές δοκιμές του. Μιρό και Πικάσο επιφυλάσσουν μια μεταχείριση λιγότερο προνομιακή για τα γυναικεία σώματα, που φαίνεται να χάνουν το λυρισμό και την κομψότητά τους, φορτωμένα με στοιχεία τερατώδη σε βαθμό γκροτέσκο. Ωστόσο ο Μιρό στοχεύει στην εσωτερικότητα του γυναικείου ψυχισμού και τιμά με χιούμορ τις απεικονίσεις των γυναικών του.